Herslingeren


Het valt goed in deze tijden om weer aan de zwier te gaan. Opnieuw aan de slinger is welkom en er is ook geld voor beschikbaar  Voor een prachtig herslingerplan komen subsidies los waar je 'U' tegen zegt. Kronkelen als voorheen wodt gestimuleerd, maar je moet beekje of rivier zijn en je moet vroeger van je zwierigheid ontdaan zijn. Je uitbundige waterloop werd 'rechtgeramd'. Als beek moest je geen kapsones hebben. Je taak was water laten wegstromen en rap een beetje. Dat gaat beter via een gekanaliseerde rechte loop, dan in zo'n achterlijk kronkeldiepje met eigenzinnige binnen- en buitenbochten. Kortom, geen gedonder. Weg met dat water en als we in de zomer te kort komen, pompen we het op uit een of ander kanaal. Al zal het uit het IJsselmeer getrokken moeten worden. Vijftig jaar en meer geleden was dat een doodnormale gang van zaken. Mensen maakten uit waar water weg moest en klaar is kees. Overal in ruilverkavelingen en ontginningen verschenen diepe, rechte  waterlopen. Sloten met het formaat van een tankgracht uit de oorlog soms, want een beetje breder en dieper kon geen kwaad. Het water moest weg, ja?

Als men zegt 'de tijden veranderen' dan betekent het gewoon 'inzichten veranderen en er zijn ook andere mogelijkheden'. Met het hele waterbeheer is dat nu zo. Enkele kronkelende beken, die niet overal recht te trekken waren (Reest, Dinkel), kregen gegraven waterleidingen naast zich om de waterafvoer te reguleren. Alleen waar de natuurbeschermers bijtijds voet aan de grond kregen, bleven de loopjes en de diepjes hun natuurlijke slingerloop houden (de Drentsche Aa). Mèt de bijbehorende natuurkwaliteiten die elders al zoek waren.

Na een halve eeuw 'normaliserend' kanaliseren is de norm veranderd. Het hele circus van graverij en grondverzet werkt nu andersom. Het uitgangspunt van 'Water weg ermee- en rap een beetje' is veranderd in 'Water opvangen, bergen en afvoeren', waarbij beken en rivieren ruimte krijgen om dat water zo lang mogelijk vast te houden. Dus mogen kronkels en slingers weer en mag de beek soms weer overstromen. Een goed beleid tegen oud worden trouwens, want de jongensjaren zijn terug. Je ziet nu wel dat de herslingerbewegingen in volle hevigheid doorslaat naar een ander uiterste. Het opnieuw bochten aanleggen heet 'hermeanderen', opnieuw meanders aanbrengen in de beekloop. Dit gebeurt met veel overtuiging, al was het maar voor het mooi. Optische meanders doen het ook goed. Maar, meanderen is een natuurlijk uitslijpingsproces van bochten in beek & rivier bij bepaalde stroomsnelheden in bepaalde bodemtypes. Dat beweegt steeds en ligt nooit vast, dus moet het ruimte krijgen. Je ziet echter ook dat pijnlijk nauwkeurige meanders worden gepland en aangelegd, zonder natuurlijke vrijheid, met te weinig ruimte. Meanderen is een toverwoord geworden, waar geen natuurontwikkelaar omheen kan. Ook als het om een 'vlechtende' rivier gaat, wat iets anders is. Hermeanderen is een flauwekulwoord dat ook 'de baas spelen over de beek' betekent. Vroeger moest het recht, nu moet het met bochten  Een gezonde, meanderende beek maakt zelf wel uit hoe hij slingert.. We hebben één Meanderweg in Drenthe, daar kun je 't zien.

Jan Tuttel

eerder verschenen in 't Nieuwsblad van het Noorden, 06 november 2001

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.