Mooie Rooien


'Mooie rooien bint niet lillijk' is zo'n geijkte uitdrukking die te pas en te onpas de mond uitvliegt. Nu hebben we de kans om te bewijzen dat het klopt. De 'rooien' staan er schitterend bij. De meesten zijn groot, oud en omvangrijk. Ze geven prima schaduw.

Rode beuken dus,  grote beukenbomen in de variant met het roodbruine blad. Je hoort zowel de naam rode beuk als bruine beuk gebruiken. Wij houden het op de rode beuk, die in deze voorjaarstijd een prachtig voorkomen heeft. Het zijn majestueuze bomen, niet zomaar een boompje dat toevallig rood blad draagt. Meestal staan de grote rode beuken apart, als solitaire boom. Soms staan er twee in een park of tuin bij een bepaald pand. Je ziet ze ook in beukenlanen staan, maar dan wat meer ongeregeld.

Bij de meeste boerderijen in Drenthe, ouder dan een halve eeuw, staan wel grote bomen. Vooral eiken, linden en kastanjes. Zelden beuken. Jongere ruilverkavelingsboerderijen buitenaf hebben meestal een burgertuintje met sierbomen en -struiken. Een minderheid heeft wat meer opgaand geboomte rond het erf. 

Veel Drentse dorpen zien er op afstand uit als een groot bos, of je nu Diever, Ruinen, Eelde of Valthe nadert. De hoge bomen op de brink en in tuinen en parken maken dat zo'n dorp er vriendelijk en gezond groen uitziet. Hier en daar staat nog een partijtje forse wilgen of peppels. Alle kans dat het resten van de houtvoorraad van vroegere  klompenmakers zijn.

Probeer bij het naderen van de dorpsrand in dat groene decor eens rode beuken te ontdekken. Het eigenaardige verschijnsel doet zich voor, dat je er maar een paar zult zien. Soms pas als je het dorp binnen rijdt. 
Vervolgens blijkt dat ze niet zomaar ergens neergepoot zijn. Rode beuken hebben in veel gevallen als eerbetoon gediend aan de bewoner van het pand. Je mag ze beschouwen als een 'boom van stand'. Deze statige beuken vind je vooral bij havezates, landhuizen en andere voorname gebouwen, kijk maar in Dwingeloo. Ook staan ze in tuinen van notabelen: burgemeester, wethouders, notaris, dokter en dominee. 

De voormalige burgemeesterwoning te Paterswolde is herkenbaar een de rode beuk in de tuin. In Norg staan er enkele bij het Tonckenshuis. In Ansen staat een rode beuk, die de gemeente Ruinen aan Jan Luning geschonken heeft 'wegens verdiensten voor de gemeenschap'. In Veenhuizen mochten vanouds alleen rode beuken bij directeurswoningen staan. 

Soms staan er rode beuken in een beukenlaan, maar hier nooit veel achter elkaar, zoals bij Dieverbrug en bij Donderen aan de Eekhoornstraat. In de boswachterij Appelscha wordt een v.m. boswachterswoning geflankeerd door rode beuken. Vermoedelijk opgegroeid uit restjes pootgoed, die mee naar huis zijn genomen en daar zijn geplant. Want rode beuken zijn mooi en geven cachet aan huis en tuin. Daarom zijn ze ook aangeplant bij de grote boerderijen,  zeker als ze een tuin hebben (hadden) in Engelse landgoedstijl. Je ziet ze o.m. bij boerderijen aan de Asserwijk, achter Vries en vooral bij de rijkere boerderijen in 't Groningerland.

Soms ken je de voorgeschiedenis niet en vraag je je toch af met welk recht 'die kniezebieter' bij zo'n 'mooie rooie' mag wonen?

Jan Tuttel

eerder verschenen in 't Nieuwsblad van het Noorden, 29 mei 2001

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.