Verhalen van Harmjan van Steenwijk

     


 

De Bongels dee voor gineene benauwd waren

D'r waren es twee bongels, dee veur niks en gineene benauwd waren. Ze woonden toes bie heur olleleu, op nen plek wied vot van de bewoonde wereld. Nich dat heur volk nen hekel an aander volk har, daor lag 't em nich an. Het zat em meer in de wieze van leven van de femilie. Dat ampatte kerakter bestun der oet, dat ze leefden as beesten. "Zwienen waren het en nog slimmer", zeeden ze in de umliggende dorpen. Ze 'kenden' heur allemaol, al waren ze nooit in de buurt ewest. De geschiedenissen dee verteld wodden, waren al slim zat. En zoas 't aajt geet: alles wat de leu vertelt, wodt as waorheid annenommen. Dizze femilie kwam der dus gestaodig an slechter op te staon. Ze waren al min volk, mar 't wodden nog slimmer emaakt.
Het volk meed heur stee as de pest.
Veur beide kwaojongs, rauwe bongels al betekeende het dat ze in completen ofzondering leefden. Onbekend met enige vorm van bescha-ving en onmeunig allenig. Gin anspraok, gin variatie, gin ander veurbeeld, gin controle, gin stimulans, niks van zukswat. De beide knapen greuiden op as nen beest en biè de beesten en wussen nich beter of het heurde zo.
Van de olleleu hadden ze niks te verwochten. Va was nen zoeplap den meestentieds stom-dronken argns in 't veld lag. As hee mangs wal es helder wodden, greep he nen sikke of zien vrouw, wat hum mar 't eerst veurhanden kwam. De vrouw des huizes was nen dikke tonte, den al net zo zeup as heur kerel. Ze stokten zölf nen soort foezel, van het soort dat oen hassens anvret en vot-braandt. Enig fesoen of benul zat der nich bie.
Ze bleven in leven deur van alles te vangen en te vretten. Mangs vraten ze de hoender met veren en al op. Ze trokken de knienen allenig nen jas oet, as ze nen vacht neudig hadden. In andere gevallen krabden ze het vlees d'r wal tussenvot.

De beide jongens wodden groot en stark, mar veural dom en roeg. Ze trokken wat meer in de rondte en markten al rap dat aandere leu het wied vot al op nen lopen zetten as ze heur in de smiezen kregen. Zo leerden ze dat ze zich in bos en hei verbargen mussen en dat ze harder mussen lopen dan aanderen. Dan konnen ze ze griepen en alles ofroven wat beide bongels van pas kwam. Beiden leerden zich an, um heur slachtoffers met enen klap oet het leven te helpen. Zo gung de roverij wat makkelijker en ie hadden ok ginnen geneul an de kop. Het liek schupten ze in nen veentie of in 't bos. Een keer was nen boerenwicht heur prooi en toen doerden het wat langer eer het liek votsmeten wodden. De jongs hadden wat bie eleerd.

Zo heinig an waren ze grote kerels ewodden en ze wollen van hoes vot. D'r mus meer te beleven wezen, vunnen ze. De olleleu waren der tegen; de knapen mussen het etten binnen-ha-len en wieder niks. De femilie gromden wat tegen mekare, praoten ku'j het nich neumen. De jongkerels wachten tot va en moe weer zo doen as nen deur waren en probeer-den ze toen de nakke um te dreeien. Va zien nek knapte direct; het vette lief van heur moe gaf gin holvast, dus den staken ze heur mar dood. Beide knapen waren vriej um te doon wat ze wollen. Ze waren veur niks en gineene benauwd.
Beide bongels pakten nen puut met veurraod en trokken vot. Drenthe was vol hei, veen en boskerij, waor as ze zich daags in schoelheulden. Ze gedreugen zich as bandieten en maakten ok geregeld slachtoffers. As ze in de umgeving van dorpen kwamen, dan gapten ze vee vot en slachtten dat boetenof. De bevolking stuurden wal een patroellie oet, mar dee waren te benauwd um dichtbie te kommen, al hadden ze wal nen idee waor beide bongels oethungen. De knapen leuten sporen noa. Met enen vinger streken ze een riege beume plat. Ie könt zukswat nog bekieken op de weg van Dunnern naor Yde, waor as nog mar nen paar hoge abelen staot. De riege dee plat gung, hebt ze weer in-epot met beukjes. Nen aander spoor van heur strooptocht is te zeen bie Dwingel. Daor hebt ze eem met de voest op karktoren ehouwen, zomar in 't veurbiegaon. Ze zit der nog met; de toren hef in stee van nen toren-spits nen bult as nen siepel kregen.
Ok hadden ze aorigheid um met de doem nen eeke daal te drukken, zoda'j van dee kwarrige eeken zeet. Beumkes, kort en krom. Mangs deuden de bongels nen wedstried wel de meeste slachtoffers de kop kon ofbieten. Ze waren intussen zo groot ewodden, dat ze stark genog waarn veur zo'n karwei. Ze stopten de koppen 'n tiedje in nen veentie zodat ze steenhard en onbrekbaar wodden. Ze voetbalden der met en schupten ze alle kaanten op. Zukke vroggere mensenkoppen kuj as ronde flinten overal in Drenthe weervinden. Verscheiden leu meent dat het zwarfstenen bint en gebroekt ze veur nen ofscheiding. In Diever ligt wat van zukke mensen-köpkes in 't nieje dorpscentrum. Ie mut bie nachtelijk onweer mar es kieken oj de neuzen en ogen nog zeen kunt. Mangs lik het of der leven in zit...
Dee knapen bint op nen zeker moment verdwenen, mar heur reputatie bleef. Het hef op de Dreenten wal indruk emaakt. Ze hebt standbeelden veur beide woeste bongels opricht. Dizze bewonderaars waren wal zo loos um ze plat te maken, zodat het leven der oet is. Ze zet beide ofgodsbeelden overeend bie Schoonoord en ze hebt ze de namen egeven van Ellert en Brammert.

Harmjan van Steenwijk.

(Drentse Courant/Groninger Dagblad 05/04/97)

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.