Verhalen van Harmjan van Steenwijk



De leste roverij op de olde postweg

Hee veulden zich min. Zien been deu hum good zeer, zienen pokkel leut marken dat alles nog nich in odder was en zienen kop stun op barsten. Luppo de Vrieze kwam zwaor stennend overend van zien voddezak, want meer was zien slaopstee nich. Hee wus precies waor 't hem in zat. Zien been zweerde umdat een olle wond nich genezen wol. De lappen, dee verbaandzwachtels veurstellen mussen, stonken een uur in 't ende. Zien lief was bont en blauw, umreden dat-he ongenadig op zien mieter ekregen har bie nen ruzie. Zien kop knapten oet mekaar, mar dat kwam deur tevölle foezel. Luppo greep de fles en nam een slok. Hee mus vandage an 't wark. D'r was nen beste verdeenste in 't zicht..

Luppo de Vrieze was nen armoodzeeier, den in een krot achter Kralo woonde. 't Was meer nen hol in de grond.. Zien familie was in honderd jaor tied onmeunig achteroet boerd. Hoge belastingen, dik in de schuld, een keer of wat veepest d'r overhen, toen dat verrekte stoefzaand op heur grond en later dee rottige kozakken dee braand stichtten. Van 't kleine keuterbedrief  was niks overbleven. Vrouw en keerder verdwenen, toen de draank de baas wodden. Luppo trok meestentieds met slim min volk op, in tapperieën en logementen. Zien inkomsten trok he oet het de weg wiezen an voerleu op de hei en 't zaand van 't Geusinger veld en 't Spieringer veld. Zien vaste stee was bie 't Posthuus bij Anholt, harbarg veur reizigers an de postroute naor Groningen. 't Verkeer was minder wodden, naodat de nieje weg van Meppel noar Assen anlegd was.

Daorum har Luppo nen bieverdeenste vunnen: op de oetkiek staon bij overvallen op dikke boeren van Ruinen en Ruinerwold. Hee was ok tipgever; hee har zien oren aajt open. Hee kwam overal in de umtrek, met wat negotie as veurwendsel. 't Zag d'r zo smerig oet, dat gineen wat kopen wol. Gin boer of boerin, den in dizzen schooier nen spion zag. Mangs kreeg-he wat toostopt, umdat nen boerin metlieden met hum kreeg. Hee deu onderdanig dankbaar, mar gaf zien ogen good de kost. Waor zat riekdom? Wat veur nen sieraden of ooriezers hadden ze? Waor stun 't jongvee? D'r was nen soort roversbende, den mangs op peerden in Zuidwest-Drenthe tekeer gung. Zee betaalden best veur nen goeien tip.

Op zekeren dag har Luppo wat opvungen over 'n transport over de Olde Postweg. Vrömd, want d'r was ja zowat gin verkeer van postiljons en voerleu met vracht meer. Volk en vracht gung aal meer met de trekschuut over 't water. Met het wagentransport over de bekende landroutes was 't zowat gebeurd. Daorum was dit vervoer zo vrömd. Waorum speciaal over dizze Olde Postweg?  Naor de geruchten, gung het om een pleer geld en kostbaarheden, dee as biezunder wagentransport op pad mus. Boeten de drokke wegen um, umreden dat daor tevölle ogen waren. De olle familiekliek van Drentse bestuurders, dee nao de Franse Tied de macht weer in handen hadden, wollen wat spul oet Meppel naar Assen brengen laoten. Van 't olle naar 't nieje bestuurscentrum in 'd Olde Lantschap. Mar eigenlijk kon het 't daglicht nich verdragen, zo lik het wal. Het mus en zol over dit in onbruuk raakte karrespoor, tegen het duuster ok nog. Luppo wodden as wegwiezer vraogd. He mus veur op de kaor zitten, bie de voerleu. Luppo de Vrieze gaf dit bericht deur aan zien kontakt van de bende.

Op de dag van het transport, tegen tweeduuster, kwam van alle zieden over de hei volk an. Ze raakten oet het zicht bie de eswal van Kralo. Nich dat d'r enen keek, want de herders waren met de schaopskudden al lange op heur stee terugge. Het volk van de roversbende, want dat was het, verzamelden zich achter de riege zaandbulten tussen de eswal en het Kralingerveld. Deur de boskasies bleven ze boeten zicht. D'r waren vief kerels op peerden bie. God wet waor as ze vot kwamen. Wel wet, zaten d'r wal boerenjongs oet Pesse of Lhee bie! Nich elkenene kon ja, zomar over nen peerd beschikken…

Toen de wagen in zicht kwam, bonkend en zweeiend deur de koelen met water of deur het rulle zaand, heurden ze de voerleu vleuken. De Olde Postweg was ok nen rottigen zaandweg wodden. De bende steuf op de kaor of, het peerdenvolk d'r veur en opzied.  De wagen mus anholden. De voerleu kregen nen bats over de kop met nen eeken knuppel en Luppo al net zo. De lading, in een soort postiljonvaliezen -op slot met nen iezeren stang deur metalen ogen- gung op de roverspeerden met en verdween in het duuster. Het manvolk verdween in stilte.

De wagen met de peerden bleef onbeheerd achter en raakten met dee wilde beesten binnen nen kwarteer vast in een modderig veentje. Daor is 't de volgende dag vunnen.

De voerleu bint ok vunnen, met Luppo d'r neust - in de boskasies aan de raand van Kraloër es.

Wat rovers hadden ze op 't lest de strot nog deursneden en alles van waarde van 't lief ofhaald. Luppe de Vrieze hef zien verdeenste nooit beurd. De buit is nooit vunnen - mar wat dörpkes hebt naotied merakel good boerd.

Aj tegen tweeduuster op de Olde Postweg bint, muj halverwege ee'm stil staon. Aj wat heurt rochelen en kreunen, bi'j op de goeie stee….

Harmjan van Steenwijk
(Drentse Courant/Groninger Dagblad 10/03/01)

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.