Verhalen van Harmjan van Steenwijk

     


 

Opoe Vos, mien drentse buurvrouw

D'r was aaijt wal wat bij, zee ze, mar wieder har ze 't best naor 't zin. Het gung heur good, ze moch nich klaagn. En dat hef ze ok nooit edaon, zo lang het mie heugt.
Opoe Vos was d'r al toen ik op de wereld kwam. Ze hef mie groot zeen wodden en ik heb nooit better eweten of mien buur-vrouw heetten Opoe Vos. In mien herinnering is ze ook nooit jong ewest. Ze was aaijt drok met zeuven keender en een kerel, den mangs wat kot veur de kop was. Ik wete nich eens of heur haor wal nen aanderen kleur ehad hef as gries. Opoe Vos is al lang oet de tied. Ze overleefden heur man en twee keender, duchtmie. Sekuur weetn doo 'k het nich, umreden da'k al lange vot bin oet mien geboorteplaats. Ik bin hier terechte komm-en, zoas oonze vroggere buurleu daor terechte kwamen. Um 't wark.

De heer en mevrouw Vos waren emigranten in eigen land. Ze bint vot-egoan oet Drenthe in de jaoren twintig of dattig, toen d'r veur heur gin dreug stuk stoet meer te verdeenen völ. Het wark in 't veen was nen oflopende zaak en heel wat volk zochten nen aandere stee, waor as mar wark was. Zo pakten zee beiden heur boeltje en gungen hen Twente. Daor hadden ze verlet um warkvolk, want de textielfabrieken dreei-den volop en de metaal was in opkomst. Hee, Andries (zienen naam ken ik wal) vun wark in de bouw. Ongeschoolde arbeid heetten dat en 't was hard anpotten, want veur oe kon de baas zó 'n aander kriegen. Ginnen gedram en geneul, of ie konnen opdonderen. Het hef Andries aorig wat meuite ekost um zuk koest te holden. Van hoesoet was-he nen echten rooien en stark genog um veur gineen benauwd te wee'n. Mar toen ze jongen kreegn wödden het verhaal aans. Oen wark vast holden was de bos-schup. "Vret oenen tegenzin dan mar op", zee buurman Vos teegn mie as kleen jong. Zienen frustraties kwamen later pas, toen zien rugge kapot was en hee stief van de rimmetiek stun. In dokters har-he gin vertrouwen meer. Mien buurman Andries har aaijt wat kastanjes in tuk as remedie tegen rimmetiek en veural teegn de piene. Het holp nich völle, mar he bleef tot zien leste aosem kas-tanjes met zich umsleppen. Elk naojaor gaf ik hum mien eerste nieje, glimmende kastanjes.
Ik heb hum meestentieds met een stok loopen zeen. Nen kotten, wat gedrongen man met nen stierennek, snoevend deur forse neusgaten en recht op zien doel of stappend. Nen schorre stem, mar tot zien dood met nen volume waor zien tuten steeds weer van schrukken.
Andries Vos kon de doeven van 't dak of vleuken. Zien batterij keender bint -ducht mie- ok deels met ofstandsbediening ope-voed.
Ik heur zienen stem weer as ik de naam Drees zee. Hee wödden nooit meu om de heer te priezen: Drees as vader van de gewone man, want dennen staatsman har ezörgd veur nen sociaal stelsel. Olleleu konnen 'van Drees trekken'; het heinig-an verrekken van honger en armoe op oen olledag was verleden tied. Oonze buren bleven tot heur dood overtuugd socialist en den ollen Drees was heur heilig ideaal.

Opoe Vos was aaijt drok met de keender. Ze hadden as eerste nen groten holten wasmes-jien. Zonnen kuup met nen halve klep den open kun; in de kuup hung dan nen holten ding dat hen en weer dreeide. Onderop nen plenkske tussen de veer poten stun de electromotor, den met nen snaar een groot wiel an de gang heul den deur tandrad-jes met heugels en zukswat dat hen-en-weer ding andreef. Op nen wasbord met ribbels boenden ze de warkboksen van Andries nog nao.
As ze daormet klaor was, veegden ze het padje schoon, dan het gangetje en dan de stoep veur an de straot en dan mus ze weer hen het gasstel um etten te kokken. Mien buur-vrouw was aaijt slim drok.
Ze sprak over heur kroost as 'de jongen' en buurman Andries was 'Dreis'. Zoas het nen originele Drent betaamt, zee ze Assen as Hassen en hekkie as ekkie. As de straotjeugd bie heur op 't tuinhek zat, reup ze "Gao van dat ekkie hof". Dat leverde meer hilariteit dan effect op; Almelose straotjongs bint ok mar kwaojongs.
As later de hele femilie, keender en kleinkeender, samen kwam bie nen verjaordag of bie nijjaor, dan har ze dee "allema-olle bij menare". Dat vonden de umwonende Tukkers mar vrömd; bie mekaar wezen was mooi genog.
Waor as Drenthen en Twentenaren mekaar vunnen, was bie de tradities. 't Was um stried wel as de eerste was den bie de familie Vos niejaor ofwinnen kon. De olderen kreegn van opoe Vos 'nen glassie en knieperties'.
As ik as kleen jong bie mien verjaordag 'nen krekkel' op nen arm kreeg, was de eerste route boetenshoes naor de buren. Elkenene daor nam dan nen hap van den kook, den met nen kleurig lint om mien arm vastebunden zat. Wie deuden met mekaars tradities met; veural as het lekker smaakten.

De buurkeender wödden eerder groot dan ik. Ze trouwden en gungen het hoes oet. Wie bint nog wezen kieken in heur nieje huurwonings in de nieuwbouw. Dee hoezen hadden nen 'natte cel'. In het lavet ko'j eerst wal nen half mud eerappels kwiet. Pas as d'r babies kwamen, mus-ie ze daorin wassen.
Buurman Andries kwam daornao rap te overlieden. Hee kreeg wat poesterij en toen was he dood. Hee kreeg nen nette begrafenis met völle volk, wat opoe Vos deugd dee.
Ik mus toen veur mien nummer twee jaor in deenst en gung naotied in Drenthe warken. Mien olle buurvrouw zag ik mangs, as ik bie mien moe ankwam. Nao weer een jaor of wat, opoe Vos har al spierwit haor, mus mien buur-vrouw naor nen tehoes veur olden van dagen. Ze raakten daormet oet het zicht. Ze hef het nog een tied oete-holden, want 'ze moch nich klaagn- het gung heur good'. D'r was aaijt wal wat bij, mar wieder was het best naor 't zin. Opoe Vos kwiende vot in een gebouw met negen of tien verdee-pings. Völle visite kreeg ze nich meer. Ze kon wied oetkieken, maar in Drenthe is nooit meer ewest. Ze is estörven as nen emigrant in eigen land.

Harmjan van Steenwijk

(Drentse Courant/Groninger Dagblad 11/07/96

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.