Kleine hoessies

 

Heel lang was het in Drenthe duidelijk hoe de verhoudingen lagen. Net als in elke agrarische samenleving, waar ruim grondbezit macht en invloed opleverde. In Drenthe telde de rijkdom ook naar het aantal paarden, waarmee de boer zijn bedrijf uitoefende. Een tweepaardsboer was al heel wat. Er was geen 'stinkend rijke' adel, zodat de sociale en culturele verhoudingen op het platteland helder waren. Het mooie is dat je dat kunt zien. In elk esdorp liggen de boerderijen bij elkaar en vanuit het centrum naar buiten toe worden de panden kleiner. Het aantal gebinten (dus de bouwlengte) neemt af en 't aantal schuren en bijgebouwen wordt minder. Tenslotte houdt de bewoonde wereld op bij de kleine 'hoessies' aan de rand van het dorp. Verderop bij 't veld staan nog wat kleine bedoeninkjes. In nederzettingen die ontstonden als centra van land- en ontginningsarbeiders, kleine neringdoenden en handelaars (van bezembinder tot opkoper) waren alle onderkomens beknopt van uitvoering. Men paste zich aan en probeerde zich 'er bovenop te werken'. Het resultaat daarvan werd zichtbaar door vergroting en kwaliteitsverbetering van hun keuterijtje of huisje. De forse panden van grote boeren en van de landadel waren 'huizen van stand'. Personeelswoningen bij havezaten leken daarnaast tweemaal zo klein. Je werd gedetermineerd naar je onderkomen. Kleine 'hoessies' stonden laag in rang. Dat was zo tot een halve eeuw geleden. Toen begon de verandering van de agrarische samenleving. Thans, begin 21ste eeuw verandert het gehele platteland in een technologische samenleving. En weer uit zich dat in de verschijningsvorm van het onderkomen. 'Nieuwe rijken' bouwen nieuwe landgoederen (met de verplichte 5ha bosaanleg) en in onbruik geraakte boerderijen worden vertimmerd tot oorden van rust, weelde en cultuur (soms). Voorname Drentse herenhuizen (La Paix, Bosch & Vaart) worden door hun eigenaar-bewoner deftig opgeknapt. Er is echter één kenmerkend verschil. Het kleine hoessie telt meer mee dan ooit te voren. Drenthe's 'Kleinste Huisje' is officieel 'gered' en gerestaureerd. Het is nu het kleinste hoessie van een half miljoen of zo…

Harmjan van Steenwijk

eerder verschenen in de Drentse Courant/Groninger Dagblad, 03 november 2001

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.