Scheuvelderij

 

Natuurijs veroorzaakt bij mensen allerlei koortsen, met verschijnselen als ongedurigheid en schaatsenslijperij. In het nationaal park De Weerribben was vorige week complete gekte. Het natuurijs was onbetrouwbaar, maar uit alle delen van Nederland reisde men toch af. Om met zijn allen aan de balie van het bezoekerscentrum te staan dringen met: "Waar kunnen we schaatsen?" en "Wanneer gaan de toertochten door?" Ongeduldige schaatsers stonden al op de vaarten en plassen, waarvan de helft er door zakte en een nat pak haalde. De andere 50% kwamen met de schrik vrij en schaatsten door. Op het Paterswoldermeer net zo. De landelijke pers meldde koopwoede. Met dat voorspelde weekeinde op natuurijs, kochten velen de duurste scheuvels. De 'houtjes' hangen in 't Westen als souvenirs voor buitenlanders te koop.

De scheuvelderij is van oudsher omgeven met tradities en lokale gebruiken. Elk dorp heeft wel een natuurijsbaan, waarop de eigen schaatswedstrijden en priksleewedstrijden worden gehouden. Bij aanhoudende vorst trekt men naar de meren en kanalen. Daar waren de bekende 'ijsherbergen', die als centrum van de scheuvelderij en bijbehorend vermaak dienden. De eerstaankomende schaatser kreeg een worst en zijn naam kwam aan de erebalk. De ouderen hebben het nog over het 'schaats ophangen' in zo'n café een dorp verderop, waarmee de lokale schaatsers uitgedaagd werden voor een wedstrijd. Menig boerenknecht had aan schaatswedstrijden een leuke bijverdienste. Tijden veranderen. Je hoort niemand meer over het 'leekstertakje' als scheuveltrofee. Hoeft niet meer: je hebt het nieuwste model klapschaats met racestrepen al. Dat de klad in de scheuvelderij-tradities zit is duidelijk. Waar het aan ligt? Aan het ministerie van Onderwijs: de scholen geven geen ijsvrij meer! En de ouderwetse scheuvelderij, 'íjspret' begon pas echt met die middag ijsvrij. Daarom

Harmjan van Steenwijk

eerder verschenen in de Drentse Courant/Groninger Dagblad, 27 januari 2001

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.