natuur en landschap
       

Bramen en 'brummels plukken' 

Natuur te velde is nog leuker als het ůůk lekker is. Reden om aandacht te besteden aan een wilde struik, die in de nazomer heerlijk zoete vruchten oplevert. Het is de braam of braamstruik, met bramen als vruchten en stekelige stengels om het plukken avontuurlijk te maken. Vroeger heetten ze 'braambeziŽn', wat het beskarakter een beetje aangeeft. In het Duits zijn het 'Bromberen' en in 't Engels heet de braam 'blackberry'. In oostelijk Nederland noemt men ze 'brummels'; in Groningen zeggen ze 'brommels'. De struik is overal naar zijn vruchten genoemd. Er bestaan minstens vijftig soorten bramen, die alleen een specialist uit elkaar kan houden. Voor de struinende 'brummelplukker' langs bosrand, akkerwal of in de duinen telt vooral of de vruchten zoet of zuur zijn. En of ze goed rijp worden. Te droge zomers, te weinig zon of een te nat groeiseizoen leveren geen goede brummels op. Maar Šls je een goed jaar treft: je plukt je lam en je Ďvreetí je klem. 

Het gaat om struiken, die in hoogte variŽren van kniehoog tot meer dan manshoog. De struik bevat drie soorten stengels. De eenjarige groene stengels zonder bloemen en vruchten, de tweejarige houtachtige stengels met bloemen en daarna 'brummels' en de oudere, afgestorven houtige stengels. Tezamen een stekelige zaak, waarbij vooral dat dode hout ondoordringbaar struikgewas oplevert (waar vogels weer gelukkig mee zijn). Braamstruiken zijn samen met meidoorn en sleedoorn veel benut als veekeringen. De natuurlijke voorloper van het prikkeldraad eigenlijk. Een paar uurtjes 'brummels plukken' heeft op armen en handen hetzelfde effect als stevig stoeien met jonge katjes. Allemaal schrammen en wat afbladderend velÖ

In de duinen komt vooral de lage Dauwbraam voor, met blauw berijpte bessen en met meterslange stengeluitlopers. Op de klei-, veen- en zandgronden in het Oosten en Noorden zie je deze soort nauwelijks. De meeste bramen elders zijn van het type Bosbraam, met bessen die via groen en rood rijp worden tot op het zwarte af (blackberry).

Braamstruiken zijn algemeen in het oosten en zuiden van het land, met Zuid-Limburg, de Achterhoek. Twente en Drenthe als uitschieters. In rivier- en zeekleistreken komen ze plaatselijk voor. In het laagveen hooguit op de hogere ribben en in de eendenkooibossen.  

Braamstruiken zijn geliefde vogel- en vlinderbosjes. In de herfst krijgt de struik mooie rode blaadjes.Thee en aftreksels van braambladeren zijn bij kruidengebruikers zeer in trek. Ik hou het als 'geoefend brummelplukker' bij de vruchten, waar we jam en sap van koken. Voor het zelf bramenwijn maken heb je enorme hoeveelheden nodig. In Groot-BrittanniŽ kennen ze de Blackberry Brandy, maar zo'n bramenlikeur wordt in Nederland nog niet vervaardigd 

(door Jan Tuttel, eerder verschenen op de Hooghoudt Kalmoeswebsite in september 2001)


 

 


Copyright 1995 - 2008 Han Tuttel. All rights reserved.
This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed in any form, including digital,
without the prior consent and written agreement by the author.